Simulacrum

Tijdschrift voor kunst en cultuur

Call for papers: Artistieke Diplomatie

Redactie

Wanneer reële dreiging en conflict de kop opsteken, laat een reactie uit de artistieke hoek vaak niet lang op zich wachten: kunstenaars worden klokkenluiders, bruggenbouwers, activisten. Maar wat brengen zij daadwerkelijk teweeg – en hoe? Waar in het vorige nummer krachtenbundeling centraal stond, wordt in het derde nummer van deze jaargang aandacht besteed aan divergerende bewegingen en de positie van kunst en kunstenaars tussen twee vuren. Het thema van het derde nummer is artistieke diplomatie.

In de vorige eeuw waren het kunstenaars als Francisco Goya, Pablo Picasso, George Grosz en Diego Rivera die stennis schopten over de waanzin van oorlogvoering en deze zo een halt probeerden toe te roepen. In tijden van conflict ligt baldadige oorlogsretoriek gevoelig en groeit het geloof in onderhuids verzet. De term Soft Power, in 1990 opgeworpen door politicoloog Joseph Nye, wint recentelijk niet voor niets vlug aan populariteit. Niet luidkeels activisme, maar subtiele projecten zouden het artistieke en het maatschappelijke veld kunnen verzoenen. De daadwerkelijke weerslag van deze projecten buiten de kaders van de veilige kunstwereld wordt echter wel betwist. Is kunst in haar zogenaamde onschendbaarheid wel geschikt als politiek medium?

Buiten het kunstinstituut kennen we onder meer spotprenten en protestliederen als dragers van het vrije woord die een ander, soms radicaal licht op de actualiteit kunnen werpen. Het politieke potentieel van kunst beperkt zich echter al lang niet meer tot artefact of kunstenaar. Op institutioneel niveau slaan musea als neutrale actoren bruggen tussen anderszins moeilijk te verenigen mogendheden. Manifesta, de biënnale die elke twee jaar in een ander land in de periferie van Europa neerstrijkt, legt de nadruk op internationale samenwerking door zowel nationale grenzen als de scheidslijn tussen centrum en periferie te doen vervagen.

Behalve een actief middel voor interventie en diplomatie kan kunst ook de passieve speelbal zijn van onderhandelende partijen. Voorbeelden zijn de huwelijksportretten van Rembrandt, waarover het gebakkelei het afgelopen najaar de relatie tussen Frankrijk en Nederland dreigde te verzuren, maar ook de objecten van kunstnijverheid die sinds de Oudheid traditioneel worden uitgewisseld bij wijze van bruidsschat, of de exuberante geschenken waarmee hoven en bestuurders als de Florentijnse familie de’ Medici in de geschiedenis bindingen beklonken. Leende kunst zich in dit geval wel voor overeenstemming – of vooral voor eigenbelang?

Discussieer mee en schrijf voor Simulacrum een artikel van 1000, 1400 of 1800 woorden! Stuur ons op korte termijn een opzet toe; de deadline voor het volledige artikel is 24 januari. Schrijf je liever een column (750 woorden), een interview (1.000 woorden) of ken je een kunstenaar die in ons portfolio past? Mail naar info@simulacrum.nl.