Simulacrum

Tijdschrift voor kunst en cultuur

Jrg. 27 #1 Actie/Reactie

Redactie

Een paar weken geleden nog hingen de witte beddenlakens van Marinus Boezem opnieuw uit de ramen van het Stedelijk. Het ‘magische centrum’ dat Amsterdam was van 1967 tot 1970, werd er met een stevige portie nostalgie herdacht. Een halve eeuw na mei ‘68 was de romantisering van protest en subversieve praktijken dit jaar niet van de lucht. Verderop in de stad werd eind september geroepen:
‘dit is het moment!’, waarop tientallen studenten zich bij de bezetters in het P.C. Hoofthuis voegden. Maar het moment waarvoor? Was de bezetting een geslaagde actie die liet zien dat de spirit van ‘68 nog altijd springlevend is?

Simulacrum grijpt dit moment aan om te reflecteren op kunstpraktijken die zich begeven in het krachtenveld tussen het artistieke, politieke en maatschappelijke domein. Auteurs brengen naar voren hoe kunstenaars op uiteenlopende manieren hebben gereageerd
op maatschappelijke fenomenen, op elkaar en op ons. Op moment van schrijven weten we in het geval van kunstenaar Marcel van den Berg nog niet eens hoe hij zal reageren. Nadat dit nummer van de drukker komt, zal hij lege pagina’s te lijf gaan. Zijn actie is voor ons even onbekend als de reactie van jou, onze lezer. Het is die onverwachte wisselwerking waar het in Actie/Reactie om draait.

Wilco Versteeg neemt ons mee naar het interbellum. Schrijver en soldaat Ernst Jünger schreef destijds over de gevaren van oorlogsdocumentatie en eenzijdige representatie. Hoewel er tegenwoordig debatten worden gevoerd over het verdwijnen van realiteitszin in hedendaagse oorlogsfotografie, wees Jünger al eerder op de dubbelzinnigheid van deze beelden. Dafne Gotink laat ook zien hoezeer beelden gevormd en vervormd kunnen worden. Ze schrijft over hoe Christoph Schlingensief op een groot plein in Wenen een provocerende uitvergroting maakte van de beeldtaal die door de extreem-rechtse FPÖ partij werd gebezigd. Het werk, Bitte Liebt Österreich (2001), liet omstanders niet onberoerd: er werd uit ongenoegen veelvuldig geschreeuwd, geruzied en gescholden. Als provocatie was het werk in elk geval geslaagd.

Kunstenaars die actief stelling nemen ten aanzien van de democratie zijn niet alleen een fenomeen uit de eenentwintigste eeuw. Antje von Graevenitz schrijft over Joseph Beuys,
die tijdens documenta 5 in 1972 een kantoor oprichtte voor directe democratie. Tijdens deze tentoonstelling liep een verhitte discussie tussen Beuys en Abraham David Christian uit op een heuse bokswedstrijd. Lukte het Beuys een echte klap uit te delen?

De afgelopen twee jaar trokken
activisten In Ierland de straat op om te protesteren tegen abortus, zij aan zij met kunstenaars. In contrast stonden pro-life actievoerders met afschrikwekkende
foto’s van geaborteerde foetussen op
een straathoek. Anne Mager toont hoe kunstenaars zich als reactie hierop verenigden onder het collectief The Artists Campaign to Repeal the Eighth. Door
middel van creatieve protesten ontketende het collectief krachtige reacties binnen de kunstwereld, en daarbuiten. Kwetsbaar, maar niet minder krachtig, is het werk van Isabel Ferrand. Zij maakte de werken Green Rug (2012) en World Lace (2013) van fragiele materialen, waardoor de politieke betekenis van de beeltenissen bij nadere beschouwing des te harder aankomt.

Kunstenaar Matthijs de Bruijne is voor dit nummer in gesprek gegaan met de redactie.
In het interview komt naar voren hoe hij zich als kunstenaar beweegt van Argentinië in crisis, Chinese fabriekssteden, de schoonmaak- vakbond, een Afvalmuseum op het station tot kunstcentrum BAK in Utrecht. De Bruijne vertelt hoe hij de driehoek van kunst, politiek en activisme en haar problematiek ervaart,
 en telkens vragen zet bij zijn eigen praktijken en die van anderen. Kunst valt al snel ten prooi aan instrumentalisme en het maskeren van problematiek in het dagelijks leven. Kun je daar als individu iets tegen doen?

Sara-Lot van Uum keert terug naar
 1968, het jaar waarin het startschot werd gegeven voor het institutionaliseren van performancekunst in de Tate Gallery. Tijdens de spectaculaire ‘live action-happening’
van César Baldaccini aldaar reageren twee aanwezige kunstenaars ongevraagd en radicaal op zijn werk. Dat performance vandaag de dag nog steeds een belangrijke uitingsvorm is voor kunstenaars, blijkt uit het stuk van Matisse Huiskens. Hij schrijft over een re-enactment van Job Koelewijns Het Schoonmaken van
het Rietveld Paviljoen (1992) door Alina Lupu. Door gebruik te maken van schoonmaakplatform Helpling wil Lupu de volgens haar problematische werking van het bedrijf blootleggen. Tijdens het maakproces krijgt
ze echter te maken met een onverwachte reactie van het platform. Wat gaat ze daarmee doen en wat betekent dat voor het kunstwerk?

Misschien is een van de taken van kunst om chaos te creëren waar orde heerst. Dat dit voor sommigen onverwacht en ongewild zal zijn, staat van tevoren vast. Maar de uitkomst, die is onbekend. Waar wacht je op, lezer? 
Dit is het moment!

Het nummer is vanaf nu te koop bij onze verkooppunten of bestelbaar via info@simulacrum.nl

 

Inhoudsopgave


#. Revolutionaire feiten; Ernst Jünger en reactionaire fotografie in Weimar Duitsland

Wilco Versteeg


#. Fighting for Direct Democracy; Beuys’ Boxing Match with Abraham David Christian at documentary 5

Antje von Graevenitz


#. Second Thoughts

Isabel Ferrand


#. Beeldvervorming; De machinerie van beelden in het werk van Christoph Schlingensief

Dafne Gotink


#. The Arts Are at the Gates; Creative collaborations and Contemporary Feminism in Ireland and Germany

Anne Mager


#. Vrije ruimte in het apparaat; In gesprek met Matthijs de Bruijne

Matisse Huiskens, Luuk Vulkers, Anouk Slewe


#.

Marcel van den Berg


#. De ‘canonieke’ transformatie van de performancekunst

Sara-Lot van Uum


#. Not So Clean

Alina Lupu’s Recleaning of the Rietveld Pavilion